Cyfarwyddiadau Compostio cartref Ecodyfi

Wyddoch chi y gellid compostio 50% o wastraff eich cartref a waredir ar hyn o bryd mewn claddfa?

Gall compostio greu cyflenwad ardderchog o wrtaith i'ch gardd, ac y mae'n dychwelyd maetholion gwerthfawr i'r pridd.

Isod mae cyfarwyddiadau ar wneud compost:

• yn ddidrafferth
• nad yw'n drewi
• nad yw'n ludiog
• nad oes raid ei droi

Cyfrinachau cynhyrchu Compost Ffibrog

(Yn sgîl gwaith Peter Harper, biolegydd yn y Ganolfan Dechnoleg Amgen)

Y bin compost

Mae'r bin compost awyr agored mwyaf llwyddiannus:

• yn isel a llydan
• â'i dop yn rhannol agored
• yn fawr.

Cyflenwyr biniau compost

• Cyngor Gwynedd, Swyddog Ailgylchu (01341) 424 412: Biniau compost ar gyfer cartrefi yng Ngwynedd.
• Cyngor Sir Powys, Adran Rheoli Gwastraff 0845 607 60 60: Yn cynnig bin compost 330 litr a wnaed yn gyfangwbl o blastig wedi'i ailgylchu i drigolion, a blwch ar gyfer y gegin, am £15 yn unig, yn cynnwys costau cludiant.
• Cyngor Sir Ceredigion: Ffoniwch (01970) 633010 neu (01545) 572572 i archebu bin am bris wedi'i sybsideiddio.
• www.dealtime.co.uk: Cymharwch brisiau biniau compost ledled y We a darllenwch adolygiadau ar finiau compost gan ddefnyddwyr eraill cyn penderfynu pa un i'w brynu.
• www.johnlewis.com: Mae John Lewis yn gwerthu biniau compost, yn cynnwys rhai mawr, wedi'u gwneud â phlastig dwys, gyda drws llithro i hwyluso ei wagio a chaead awyru.
• www.nickys-nursery.co.uk: Beth am gompostio eich gwastraff cegin â phryfed genwair. Abwydfa a chompostwyr cychod gwenyn, blychau compostio, pryfed genwair ac offer.
• www.hdra.org.uk: HDRA - taflen ffeithiau'r gymdeithas organig yn trafod sut mae adeiladu bin compost cartref.
• www.shadowlink.net: Ailgylchwch eich sbwriel gyda'r bin hawdd ei wneud yma. Storfa sy'n dal defnyddiau organig yw'r bin compost naturiol yma, gan alluogi iddynt ddadelfennu'n faetholion y byddwch wedyn yn eu dychwelyd i'r pridd fel gwrtaith.

Pedwar o gamau syml i wneud compost

	+		=
Sbarion bwyd	+	papur a cherdyn wedi'u crychu	=	compost

1. Casglwch eich sbarion bwyd i gyd mewn bin compost ag iddo gaead yn y gegin.

Cyngor gwerthfawr: Mae rhoi papur newydd yn leinin i'r bin compost yn amsugno lleithder ac yn ei gwneud yn haws i wagio'r bin.

2. Crychwch bapur na ellir ei ailgylchu a'i roi, gyda chardbord, yn yr un bin.

Cyngor gwerthfawr: Mae crychu eich papur yn creu pocedi awyr gan rwystro pydru anaerobig drewllyd.

3. Gwagiwch y bin yn y gegin tua dwywaith yr wythnos i'ch bin compost awyr agored.

Nid oes raid troi'r compost, dim ond dal i ychwanegu rhagor ar ei ben. Bydd y defnyddiau wedi compostio'n llwyr ymhen rhyw flwyddyn.

Mae drws bach yng ngwaelod eich bin yn eich galluogi i estyn eich compost bendigedig a'i ddefnyddio i fwydo planhigion yr ardd.

Cyngor gwerthfawr: O gael dau fin compost, gallwch gyfnewid rhwng y naill a'r llall bob blwyddyn.

4. Defnyddiwch y compost o'r bin cyntaf un flwyddyn tra bo'r compost yn yr ail fin yn pydru ar gyfer y flwyddyn ganlynol.

Beth ddylech chi ei roi yn y bin?

Elfennau maethlon:

• unrhyw fwydydd amrwd neu wedi'u coginio
• crwyn llysiau
• cregyn wyau
• bagiau te a choffi'
• llwch hwfer
• gwallt ac ewinedd
• rhywfaint o doriadau gwair

Elfennau ffibrog:

• papur na ellir ei ailgylchu wedi'i grychu
• blychau grawnfwyd wedi'u crychu
• blychau wyau
• papur cegin
• papur lapio
• rholiau papur toiled
• hancesi papur

Beth na ddylech chi ei roi yn y bin?

• Papurau llyfn, e.e. papurau newydd, cylchgronau, papur sgwennu, papur argraffu, llythyrau ac amlenni. Dylid ailgylchu'r rhain.
• Cartonau diod a defnyddiau pecynnu bwydydd wedi'u rhewi, gan eu bod yn cynnwys plastig. Gellir ailgylchu'r rhain.
• Gwastraff yr ardd, h.y. dail, gwair, chwyn, gwastraff prennaidd. Mae'r rhain yn pydru'n llawer arafach, ac fe ddylid eu compostio ar wahân.
• Cig gan fod rheoliadau'r llywodraeth yn cynghori na ddylid ei gompostio.

Cwestiynau am Gompostio

Ydi compostio'n ddiogel?

Wedi i'r holl ddefnyddiau gwreiddiol ddadelfennu'n llwyr, mae'n gwbl ddiogel.

Mae fy min compost yn drewi

Ychwanegwch fwy o gardbord a phapur wedi'u crychu. Mae hyn yn rhwystro'r compost rhag mynd yn rhy wlyb ac yn caniatáu pydru aerobig yn hytrach nag anaerobig, sy'n creu nwyon drewllyd.

Mae llawer o bryfed ffrwythau yn fy min

Mae pryfed ffrwythau yn hwyluso'r broses ond gallant fod yn ddiflas.

Tynnwch y caead i sicrhau na fydd heidiau ohonynt yn codi wrth i chi ei agor; neu osod caead rhwydog i alluogi i nifer fechan ohonynt ddianc ar y tro.

Sicrhewch bod caead i'r bin yn eich cegin i'w rhwystro rhag cyrraedd y compost a dodwy wyau.

Mae gennyf broblemau gyda draeniad neu lygod

Rhowch eich bin ar rwyll wifrau neu sylfaen solet gyda bylchau draenio. Bydd hyn yn sicrhau draeniad da ac yn rhwystro'r llygod.

Mae caead tyn yn rhwystro compost rhag mynd yn rhy wlyb ac hefyd yn gymorth i rwystro llygod.

Ydi metelau trwm a chemegau a geir yn yr inciau mewn papur a chardiau yn niweidiol?

Nid yw inciau modern yn achosi unrhyw niwed ar raddfa mor fechan.

Sut mae barnu bod fy nghompost yn barod?

Gall creu compost gymryd ychydig fisoedd neu hyd at flwyddyn, yn dibynnu ar y gwres a defnydd ar bryfed genwair.

Bydd y compost gorffenedig yn debyg i bridd briwsionog cyfoethog, heb unrhyw ôl o'i gynhwysion gwreiddiol.

Os oes darnau bychain nad ydynt wedi pydru ynddo, gallwch ogro'r compost i wella'i olwg.

Beth ddylwn i ei wneud ag ef?

Gallwch ei ddefnyddio fel taenfa (mulch), neu ei balu a'i gymysgu â'r pridd fel cyflyrydd.

Ond gardd fechan iawn sy gennyf, fydd yna ddigon o le?

Ni fydd angen llawer o le arnoch, ac y mae'n bwysig i bob un ohonom ailgylchu gymaint ag sy'n bosib o'n gwastraff.

Os oes llawer o arddwyr yn eich cymdogaeth a hwythau â llawer o wastraff gardd, beth am drefnu cynllun compostio cymunedol?

Ble ga'i gyflenwad o, neu wared ar, gompost cartref?

Gallech roi eich compost gorffenedig i arddwyr lleol.

Os ydych yn defnyddio ebost beth am roi cynnig ar Ffair Gyfnewid Machynlleth, neu ofyn i ecodyfi ar 01654 703971.